इतिहास/दस्तावेज

मार्क्सको अन्त्येष्टिमा फ्रेडरिक एंगेल्सको ऐतिहासिक भाषण (पूर्णपाठ)

काठमाडौं। सर्वहारा वर्गका महान् नेता एवं मार्क्सवादका प्रवर्तक कार्ल मार्क्सको निधन सन् १८८३ मार्च १४ मा भएको थियो। मार्क्सको निधनपछि १७ मार्चमा उनको अन्त्येष्टी गरिएको थियो। अन्तेष्टीका क्रममा अनन्य मित्र फ्रेडरिक एंगेल्सले कार्ल मार्क्सका…

कम्युनिस्ट आन्दोलनमा पुष्पलाल श्रेष्ठका २१ योगदान

कमरेड पुष्पलाल नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनका शिखर पुरुष हुनुहुन्थ्यो। उहाँले नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलन, नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलन र देशभक्तिपूर्ण आन्दोलनलाई अगाडि बढाउने सन्दर्भमा पुर्‍याउनुभएका योगदानहरु बहुआयामिक छन्। ती…

काव्यशास्त्रमा कान्ट र हेगलको दर्शन के हो ?

१. कान्ट :– कान्ट इतिहासका प्रकृतिवादी व्याख्याता हुन्। तर उनको ऐतिहासिक प्रकृतिवाद दुई किसिमको छ, (१) विवेकहीन मान्छेहरुको समूहको इतिहास चाहिँ पूर्णतः कारण र परिणामका खटनले चल्ने प्राकृतिक नियमहरुकै वशमा हुन्छ, तर (२) विवेकशील व्यक्तिहरुका…

‘कालोबजारीलाई पाँच जना साक्षी राखेर काटिदिए हुन्छ’

काठमाडौं। वि.सं. १९९० को विनाशकारी महाभूकम्पपछि तत्कालीन अवस्थालाई हेरेर तत्कालीन श्री ३ जुद्ध शमशेर राणाले भनेका थिए, ‘राष्ट्रिय संकटको घडीमा कसैले कालाबजारी गरेको थाहा भएमा मलाई भन्नु पर्दैन र प्रशासन धाउनु पर्दैन, पाँच जना साक्षी राखेर…

मार्क्सवादी स्कूल : लाल र निपूणको अन्तरसम्बन्ध

१. माओले हरेक मोर्चामा लडाइँ लडेर यस लडाइँमा बौद्धिक सांस्कृतिक मोर्चाको असाध्यै कुशलताका साथ प्रयोग गरे। माओले आरम्भदेखि नै दार्शनिक वैचारिक पक्षको जग निर्माण गरेर जनसम्बन्धलाई अगाडि राखेर लडाइँको मोर्चाको तयारी गरे। तीसको दशकका माओका…

चिनियाँ सर्वहारा सांस्कृतिक क्रान्ति

स्टालिनको मुत्युपछि ख्रुश्चेभ सत्तामा आएदेखि नै रूसी राजनीतिमा परिवर्तन आउन थालेको थियो। स्टालिनलाई विस्थापित गर्ने मात्र नभएर क्रमिक रूपमा समाजवादी मूल्यकै विरुद्ध पनि जाने कामहरूको आरम्भ हुन थालेको थियो। त्यहाँ स्टालिन विरोधीहरू सल्बलाउन…

माओत्सेतुङ र समाजवादी संस्कृति

समाजवादी निर्माण अभियानसँगै माओका सामु दुईवटा कार्यभार पहिलो र प्रमुख कार्यभार समाजवादी निर्माण अभियानमा साहित्य कलाको भूमिकाको उच्च उपयोगमार्फत् समाज रूपान्तरणको कार्यलाई तीव्र बनाउनु र दोस्रो इतिहासबाट शिक्षा लिएर सबै किसिमका विचलन…

रोजा लक्जेम्वर्ग : जसको बहसले संसार हल्लियो

रोजा मध्यम वर्गीय यहूदी परिवारमा पाँच बच्चामध्ये कान्छी छोरीको रुपमा सन् १८७० मा जन्मेकी थिइन्। उनी पोल्याण्डको राजधानी वार्सामा हुर्किन्, जुन त्यस समयमा रुसी साम्राज्यको भूमि थियो। पोल्याण्डमा बहुसङ्ख्यक यहूदी विरोधीहरु थिए। उनीहरु…

क्लारा जेट्किन : साँढे तीन अर्ब महिलाकी आमा

सामन्ती, रूढीवादी, निम्न पूँजीवादी विचारहरूको विरूद्ध अहिले पनि संगठित सङ्घर्ष चलिरहेको छ। जेट्किनका विचारहरूले अहिले पनि महिलाहरूलाई घरधन्दा, चुलोचौका, बालबच्चाको लालनपालन आदिमा मात्र सीमित राखेन, परिवारको दायित्वबाट माथि उठेर अधिकार…

नेल्सन मण्डेला : सरल र दूरदर्शी मुक्ति याेद्धा (जीवनी)

बेलाबखत नेल्सन मण्डेलासँग नेपाली नेताहरुको तुलना गर्ने कोशिस भइरहन्छ। तर, मण्डेलामा अदम्य आत्मविश्वास मात्र थिए, प्रगतिवादको अनन्त प्रवाह पनि थियो। उनी सरलताका प्रतीक थिए। मण्डेला शासक थिएनन्, विश्वकै एक चिन्तक र राजनीतिज्ञ थिए।