इतिहास/दस्तावेज

काव्यशास्त्रमा कान्ट र हेगलको दर्शन के हो ?

१. कान्ट :– कान्ट इतिहासका प्रकृतिवादी व्याख्याता हुन्। तर उनको ऐतिहासिक प्रकृतिवाद दुई किसिमको छ, (१) विवेकहीन मान्छेहरुको समूहको इतिहास चाहिँ पूर्णतः कारण र परिणामका खटनले चल्ने प्राकृतिक नियमहरुकै वशमा हुन्छ, तर (२) विवेकशील व्यक्तिहरुका…

‘कालोबजारीलाई पाँच जना साक्षी राखेर काटिदिए हुन्छ’

काठमाडौं। वि.सं. १९९० को विनाशकारी महाभूकम्पपछि तत्कालीन अवस्थालाई हेरेर तत्कालीन श्री ३ जुद्ध शमशेर राणाले भनेका थिए, ‘राष्ट्रिय संकटको घडीमा कसैले कालाबजारी गरेको थाहा भएमा मलाई भन्नु पर्दैन र प्रशासन धाउनु पर्दैन, पाँच जना साक्षी राखेर…

मार्क्सवादी स्कूल : लाल र निपूणको अन्तरसम्बन्ध

१. माओले हरेक मोर्चामा लडाइँ लडेर यस लडाइँमा बौद्धिक सांस्कृतिक मोर्चाको असाध्यै कुशलताका साथ प्रयोग गरे। माओले आरम्भदेखि नै दार्शनिक वैचारिक पक्षको जग निर्माण गरेर जनसम्बन्धलाई अगाडि राखेर लडाइँको मोर्चाको तयारी गरे। तीसको दशकका माओका…

चिनियाँ सर्वहारा सांस्कृतिक क्रान्ति

स्टालिनको मुत्युपछि ख्रुश्चेभ सत्तामा आएदेखि नै रूसी राजनीतिमा परिवर्तन आउन थालेको थियो। स्टालिनलाई विस्थापित गर्ने मात्र नभएर क्रमिक रूपमा समाजवादी मूल्यकै विरुद्ध पनि जाने कामहरूको आरम्भ हुन थालेको थियो। त्यहाँ स्टालिन विरोधीहरू सल्बलाउन…

माओत्सेतुङ र समाजवादी संस्कृति

समाजवादी निर्माण अभियानसँगै माओका सामु दुईवटा कार्यभार पहिलो र प्रमुख कार्यभार समाजवादी निर्माण अभियानमा साहित्य कलाको भूमिकाको उच्च उपयोगमार्फत् समाज रूपान्तरणको कार्यलाई तीव्र बनाउनु र दोस्रो इतिहासबाट शिक्षा लिएर सबै किसिमका विचलन…

रोजा लक्जेम्वर्ग : जसको बहसले संसार हल्लियो

रोजा मध्यम वर्गीय यहूदी परिवारमा पाँच बच्चामध्ये कान्छी छोरीको रुपमा सन् १८७० मा जन्मेकी थिइन्। उनी पोल्याण्डको राजधानी वार्सामा हुर्किन्, जुन त्यस समयमा रुसी साम्राज्यको भूमि थियो। पोल्याण्डमा बहुसङ्ख्यक यहूदी विरोधीहरु थिए। उनीहरु…

क्लारा जेट्किन : साँढे तीन अर्ब महिलाकी आमा

सामन्ती, रूढीवादी, निम्न पूँजीवादी विचारहरूको विरूद्ध अहिले पनि संगठित सङ्घर्ष चलिरहेको छ। जेट्किनका विचारहरूले अहिले पनि महिलाहरूलाई घरधन्दा, चुलोचौका, बालबच्चाको लालनपालन आदिमा मात्र सीमित राखेन, परिवारको दायित्वबाट माथि उठेर अधिकार…

नेल्सन मण्डेला : सरल र दूरदर्शी मुक्ति याेद्धा (जीवनी)

बेलाबखत नेल्सन मण्डेलासँग नेपाली नेताहरुको तुलना गर्ने कोशिस भइरहन्छ। तर, मण्डेलामा अदम्य आत्मविश्वास मात्र थिए, प्रगतिवादको अनन्त प्रवाह पनि थियो। उनी सरलताका प्रतीक थिए। मण्डेला शासक थिएनन्, विश्वकै एक चिन्तक र राजनीतिज्ञ थिए।

यस्तो थियो माओवादीले गरेको वर्ग विश्लेषण (पूर्णपाठ)

नेपाली सशस्त्र सङ्घर्षको स्वरूप, निशाना र प्रेरक शक्ति मालेमाको सैद्धान्तिक निर्देशन र नेपाली समाजको सामान्य विशेषताका आधारमा हाम्रो पार्टीले ‘सर्वहारा वर्गको नेतृत्व, मजदुर–किसान एकताको आधारमा सामन्तवाद र साम्राज्यवादका विरुद्ध परिलक्षित…

नेकपाका गौरवशाली ७० वर्ष : कहिले के भयो ?

नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनको महान् परम्परा भनेको राष्ट्रियता, लोकतन्त्र र जनजीविकाको एकीकृत तथा समष्टिगत आन्दोलनको महान् परम्परा हो। यसमा कहिले राष्ट्रियताको प्रश्न प्रमुख बनेर खडा भयो, कहिले जनजीविका प्रश्न प्रमुख बनेर खडा भयो भने कहिले…