बैंकका कर्मचारीलाई १३ प्रकारका बिदा, कुन बिदा कति ?

लोकपाटी न्यूज

काठमाडौं। बैंक तथा वित्तीय संस्थाका कर्मचारीले १३ प्रकारका विभिन्न बिदा पाउने भएका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकले यसै साता जारी गरेको कर्मचारी विनियमावलीमा १३ प्रकारका बिदा पाउने उल्लेख छ।

कर्मचारीहरूले पाउने बिदाका प्रकारमा सार्वजनिक बिदाबाहेक घर बिदा, बिरामी बिदा, भइपरी आउने बिदा, मातृत्व संरक्षण बिदा, प्रसूति स्याहार बिदा, किरिया बिदा, विशेष बिदा, विवाह बिदा, वार्षिक तथा अनिवार्य बिदा, असाधारण बिदा, अध्ययन तथा तालिम बिदा, संक्रमण रोग लागेमा पाइने बिदा गरी १३ प्रकारका बिदा पाउने उल्लेख छ।

१. सार्वजनिक बिदाः बैंक/वित्तीय संस्थामा लागू हुने सार्वजनिक बिदा हरेक वर्ष समितिले तोके बमोजिम हुनेछ। समितिले बिदा तोक्दा राष्ट्र बैंकले तोकेको बिदालाई मार्गदर्शनको रूपमा लिनेछ।

२. घर बिदाः (क) प्रत्येक कर्मचारीले बैंक/वित्तीय संस्थामा काम गरेको अवधिको १८ दिनको १ दिनका दरले घर बिदा पाउने छन् र यस्तो घर बिदा वर्षको २० दिनभन्दा बढी हुने छैन। आर्जित गरेको घर बिदा ९० दिनसम्म सञ्चित गर्न पाउनेछ र सोभन्दा बढी सञ्चित बिदाको निजले पाउने तलब भत्ता बराबरको रकम भुक्तानी दिन वा अनिवार्य रूपमा बिदामा बस्न लगाउन सकिनेछ।

कर्मचारीले घर बिदा लिँदा त्यस्तो बिदाको अवधिभित्र अरू कुनै बिदा पर्न गएमा त्यस्तो बिदा घर बिदामा समावेश गरिनेछैन। कुनै कर्मचारीले राजीनामा दिएमा वा स्वास्थ्यको कारणबाट अवकाश पाएमा वा सेवा निवृत्त भएमा वा मृत्यु भएमा वा उपदान पाएमा वा कुनै कारण सेवाबाट अलग भएमा निजको सञ्चित घर बिदा बापत निजले खाइपाइ आएको तलब भत्ता बराबरको रकम भुक्तानी दिइनेछ। (ख) घर बिदा बसेको कर्मचारीले पुरा तलब भत्ता पाउनेछ।

३. बिरामी बिदाः कर्मचारीले वर्षमा १२ दिन तलब भत्तासहितको बिरामी बिदा पाउनेछन्। बिरामी बिदा सञ्चित गर्न पाइनेछ। यस्तो सञ्चित बिरामी बिदाबापत कर्मचारीले खाइपाइ आएको तलब भत्ताको आधारमा हिसाब गरी कर्मचारी सेवाबाट अलग भएका बखत वा ४५ दिनभन्दा बढी बिदा सञ्चित भएपछि कर्मचारीले रकम लिन चाहेमा ४५ दिन बिदा सञ्चित राखी बढी दिनको बिदाको रकम एकमुष्ठरुपमा प्रदान गरिनेछ।

४. भैपरी आउने बिदाः
(क) कर्मचारीले वर्षमा १२ कार्य दिन पूरा तलब भत्ता सहितको भइपरी आउने बिदा पाउनेछन्।
(ख) यो बिदा अर्को आर्थिक वर्षको लागि सञ्चित हुने छैन।
(ग) यो बिदा आधा दिन पनि लिन सकिनेछ।
(घ) यो बिदा एक पटकमा बढीमा लगातार ३ दिनभन्दा बढी लिन पाइने छैन।
(ङ) यो बिदा अन्य बिदामा गाभिने छैन।
भइपरी आउने बिदा गणना गर्दा यस्तो बिदाको बिचमा परेको सार्वजनिक बिदाका दिनलाई गणना गरिने छैन।

५. मातृत्व संरक्षण बिदाः
(क) गर्भवती महिला कर्मचारीलाई प्रसूति हुनुभन्दा अघि वा पछि सेवा अवधिमा २ पटक सबै सुविधा सहितको मातृत्व संरक्षण बिदा दिइनेछ।
(ख) बैंक/वित्तीय संस्थाको सेवामा रहेका महिला कर्मचारीले प्रसूति हुनुभन्दा अगाडि र पछाडि गरी १४ हप्ताको मातृत्व संरक्षण बिदा पाउनेछ। यस्तो बिदामा बस्ने कर्मचारीले ६० दिनसम्म पूरा तलब भत्ता पाउनेछ र ६० दिनभन्दा बढी निजले उपभोग गरेको मातृत्व संरक्षण बिदा निजले पाउने अन्य बिदाबाट कट्टी हुने गरी हिसाब मिलान गर्न सकिनेछ।
(ग) गर्भवती महिला कर्मचारीले प्रसूति हुने सम्भावित मितिभन्दा कम्तीमा एक हप्ता अगाडिदेखि अनिवार्य बिदामा बस्नुपर्नेछ। सम्बन्धित कर्मचारीले माग गरेमा यस्तो बिदा लगातार ६ हप्तासम्म पनि थप गर्न सकिनेछ। यस्तो बिदा अन्य सञ्चित बिदाबाट कट्टी हुने गरी हिसाब मिलान गरिनेछ।
(घ) मातृत्व संरक्षण बिदा कुल सेवा अवधिमा २ पटकसम्म प्रदान गरिनेछ।
(ङ) ७ महिना वा सोभन्दा बढी गर्भ रहेको महिला कर्मचारीको शिशु मृत जन्मिएमा वा गर्भपतन भएमा समेत यस विनियम बमोजिम बिदा दिइनेछ।
(च) निसन्तान कर्मचारीले ६ महिना उमेरसम्मको शिशुलाई कानुन बमोजिम धर्मपुत्र/धर्मपुत्री राखेमा निजलाई समेत यस विनियम बमोजिमको बिदा सुविधा प्रदान गर्न सकिनेछ।
(छ) महिला कर्मचारीले आफू गर्भवती भएको जानकारी बैंक/वित्तीय संस्थालाई दिनु पर्नेछ। यसरी जानकारी प्राप्त भएमा निजलाई रातको समयमा वा लगातार उभिनु पर्ने काममा वा चिकित्सकले निजको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पर्ने भनी उल्लेख गरिदिएको काममा लगाइने छैन।
(ज) मातृत्व संरक्षण र प्रसूति स्याहार बिदा लिन चाहने कर्मचारीले सम्भावित मिति उल्लेख गरी एक महिना अगावै बैंक/वित्तीय संस्थालाई लिखित जानकारी दिनुपर्नेछ।
(ञ) मातृत्व संरक्षण बिदामा रहेको महिला कर्मचारीले त्यस्तो बिदा समाप्त भएको मितिले ३ महिनाभित्र बैंक/वित्तीय संस्थामा जन्मदर्ता प्रमाणपत्र पेस गर्नुपर्नेछ। कुनै कारणले त्यस्तो प्रमाणपत्र पेस गर्न नसक्ने भएमा शिशु जन्मेको अस्पताल वा स्वास्थ्य चौकीले दिएको शिशु जन्मेको प्रमाणपत्र (बर्थ सर्टिफिकेट) पेस गरी बिदा स्वीकृत गराउन सकिनेछ।
(ट) कुनै महिला कर्मचारी वा बैंक/वित्तीय संस्थाको कर्मचारीको पत्नीको गर्भ पतन भएको वा मृत शिशु जन्मेको रहेछ भने त्यस्तो कर्मचारीले सम्बन्धित अस्पताल वा स्वास्थ्य चौकीले दिएको सो ब्यहोरा पुष्टि हुने प्रमाण/प्रतिवेदन (मेडिकल रिपोर्ट) पेस गरेको अवस्थामा पनि यस विनियम बमोजिमको सुविधा प्रदान गर्न सकिनेछ।

६. प्रसूति स्याहार बिदाः
(क) पुरुष कर्मचारीलाई निजको श्रीमती प्रसूति भएको अवस्थामा कुल सेवा अवधिमा २ पटकसम्म प्रत्येक पटक १५ दिनका दरले पूरा तलब भत्तासहितको प्रसूति स्याहार बिदा दिइनेछ।
(ख) बच्चा जन्मेको १४ हप्ता नपुग्दै शिशुको आमाको मृत्यु भएमा त्यस्तो शिशुको स्याहारका लागि पुरुष कर्मचारीलाई समेत खण्ड (घ) मा उल्लेख भए बमोजिम बाँकी बिदा औचित्ययताको आधारमा दिन सकिनेछ।

७. किरिया बिदाः कुनै कर्मचारीको आमा, बुबा, श्रीमान्, श्रीमती र छोरा छोरीको मृत्यु भई आफै किरिया बस्नुपर्ने भएमा १५ दिनसम्म किरिया बिदा पाउनेछ। महिला कर्मचारीको हकमा सासू, ससुराको मृत्यु भएमा वा कुल धर्म अनुसार निजको श्रीमान् आफै किरिया बसेको अवधिमा श्रीमतीलाई समेत किरिया बिदा प्रदान गरिनेछ। यो बिदामा बसेको कर्मचारीले पूरा तलब भत्ता पाउनेछ।

८. विशेष बिदाः कम्तीमा ५ वर्षसम्म बैंक/वित्तीय संस्थामा सेवा गरेको कुनै पनि स्थायी कर्मचारीले आफ्नो सञ्चित बिदा लिई सकेपछि पनि आफ्नो घरायसी व्यवहार वा बिरामीका कारणले बिदा नबसी नहुने परिस्थिति परेमा एक आर्थिक वर्षमा बढीमा १५ दिनसम्म र नोकरी अवधि भरमा ६० दिनसम्म विशेष बिदा दिन सकिनेछ। यस्तो बिदा बेतलबी हुनेछ।

९. विवाह बिदाः कर्मचारीलाई निजको विवाहका लागि सम्पूर्ण सेवा अवधि भरमा एक पटक ३ दिनको विवाह बिदा प्रदान गरिनेछ। विवाह बिदामा बस्दा बिदाको तलब भत्ता प्रदान गरिनेछ।

१०. वार्षिक बिदा/अनिवार्य बिदाः कर्मचारीलाई वर्षमा न्यूनतम ७ दिन कर्मचारी सेवा समितिको सिफारिसमा समितिले तोके बमोजिम पूर्ण सुविधा सहितको अनिवार्य बिदा दिइनेछ। यो बिदा लगातार लिएको हुनुपर्नेछ। अनिवार्य बिदा सात दिनभन्दा बढी भएको खण्डमा बढीमा २ पटक गरी दामासाहीले टुक्रा गरेर लिन सकिनेछ। यो बिदामा सार्वजनिक बिदा परे पनि गणना गरिनेछ। यो बिदा सञ्चित गर्न पाइने छैन।

११. असाधारण बिदाः सामान्य अवस्थामा कुनै पनि कर्मचारीले असाधारण बिदा पाउने छैन। तर मनासिब कारणसहित अनुरोध भई व्यवस्थापनले उचित ठानेमा कर्मचारी सेवा सुविधा समितिको सिफारिसमा समितिले कम्तीमा १० वर्ष स्थायी सेवा पूरा गरेका कर्मचारीहरूलाई बढीमा १ वर्षसम्म असाधारण बिदा प्रदान गर्न सक्नेछ। उक्त बिदामा बसेको कर्मचारीलाई तलब भत्ता तथा सुविधा दिइने छैन। यो अवधिलाई सेवा अवधिमा गणना गरिने छैन। विशेष बिदालगायत अन्य सञ्चित बिदा बाँकी नरहेको स्थितिमा मात्र असाधारण बिदा प्रदान गर्न सकिनेछ।

१२. अध्ययन/तालीम बिदाः बैंक/वित्तीय संस्थामा ३ वर्ष स्थायी सेवा गरेका कर्मचारीले समितिले तोकेको सर्त बन्देजको अधीनमा रहने गरी संस्थागत वा आफ्नै प्रयासमा स्वदेश वा विदेशमा अध्ययन गर्न चाहेमा नोकरी अवधिभरमा एक पटक वा पटक पटक गरी बढीमा ५ वर्षसम्मको आधा तलब पाउने गरी अध्ययन बिदा पाउन सक्नेछ। बैंक/वित्तीय संस्थाले आफ्नो आवश्यकता अनुसार कर्मचारीलाई तलब भत्ता, सुविधा समेत प्रदान गर्ने गरी तालिममा पठाउन सक्नेछ।

१३. संक्रामक रोग लागेमा बिदा बस्न आदेश दिन सकिनेः
(१) कुनै कर्मचारीलाई संक्रामक रोग लागी उपचार गराउनु परेमा उपचार अवधिभर काममा नआउन र बिदामा बस्नका लागि बिदा स्वीकृत गर्ने अधिकारीले निर्देशन दिन सक्नेछ।
(२) उपविनियम (१) बमोजिमको निर्देशन पालना गर्नु सम्बन्धित कर्मचारीको कर्तव्य हुनेछ। (३) कुनै कारणले त्यस्तो कर्मचारीको बिरामी बिदा बाँकी नभएमा अन्य बिदा स्वीकृत गर्न वा तलबी बिदामा पठाउन सकिनेछ। बिदामा बसेको कर्मचारीलाई काममा लगाउन सकिने व्यवस्था पनि विनियमावलीमा उल्लेख छ। किरिया बिदा, मातृत्व तथा प्रसुती स्याहार बिदा, अनिवार्य घर बिदा र बिरामी बिदामा बसेको कर्मचारीलाई बाहेक अन्य बिदा स्वीकृत गराई बसेका कर्मचारीलाई बैंक/वित्तीय संस्थाले आवश्यकता अनुसार बोलाई काममा लगाउन सक्नेछ ।

यसरी बिदाको अवधिको बीचमै बोलाई काममा लगाएको अवस्थामा बाँकी दिनको बिदा सञ्चित गर्न सकिनेछ। यसरी काम गरेबापत निजलाई सट्टा बिदा वा तलब भत्ता बराबरको रकम दिनुपर्ने उल्लेख छ। -क्लिकमान्डुबाट

प्रतिक्रिया दिनको लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस्

तपाईंको प्रतिक्रिया यहां लेख्नुहोस्