Tag - दर्शन विश्वकोश

Uncategorised

दर्शनशास्त्र : वस्तुपूजा छलछामको परिणाम

वस्तुपूजा (जडपूजा) : सामाजिक सम्बन्ध (आर्थिक, विचारधारात्मक, आदि) तथा तदनुरूप दृष्टिकोण, जसले वस्तुहरूलाई विशिष्ट सामाजिक गुणहरूले युक्त मान्दछ र मानव संस्कृतिबाट उत्पन्न विशेषताहरूलाई केही प्राकृतिकजस्तो वस्तु मान्दछ।...

बांकी पढ्नुहोस्
दर्शन चिन्तन

दर्शनशास्त्र : सिद्धान्त तथा व्यवहार

 दार्शनिक प्रवर्ग, जसले मानिसहरूका सामाजिक-ऐतिहासिक क्रियाकलापका आत्मिक तथा भौतिक पक्षहरूलाई संकेत गर्दछन्। ती क्रियाकलापहरू हुन् : प्रकृति तथा समाजको ज्ञान तथा रूपान्तरण। सिद्धान्त समाजको आत्मिक सिर्जनाको परिणाम हो, जसले...

बांकी पढ्नुहोस्
दर्शन चिन्तन

के हो कम्युनिष्ट नैतिकता ?

 साम्यवादी समाजका आदर्शहरूमा आधारित आचरणको सिद्धान्त तथा मानक। कम्युनिष्ट नैतिकताको वस्तुगत आधार त्यो सबै हो, जसले साम्यवादी समाजको स्थापना गर्न र कम्युनिष्ट आदर्शलाई मूर्त रूप दिनमा योगदान गर्दछ। कम्युनिष्ट नैतिकताका...

बांकी पढ्नुहोस्
दर्शन चिन्तन

‘जर्मन शास्त्रीय दर्शन मार्क्सवादको श्रोत’

 दर्शनको इतिहासको एउटा चरण, जसको प्रतिनिधित्व कान्ट, फिख्टे, शेलिंग, हेगेल तथा फायरबाखका विचारहरूले गर्दछन्। जर्मन शास्त्रीय दर्शन १८औं शताब्दको अन्त तथा १९औं शताब्दीको पूर्वार्धमा सामन्ती सम्बन्धहरू भंग हुने अवधिमा...

बांकी पढ्नुहोस्
दर्शन चिन्तन

के हो नरोदवाद ?

 रुसमा निम्नपूँजीपति किसान जनवादीहरूका विचारहरूको प्रणाली। नरोदवादका विशिष्ट लक्षणहरू हुन् : कृषि जनवादलाई कृषक काल्पनिक समाजवादसँग मिलाउनु, विकासको पूँजीवादी चरणलाई उल्लंघन गर्ने आशा। नरोदवाद ती देशहरूको विशेषता हो...

बांकी पढ्नुहोस्
दर्शन चिन्तन

दर्शन विश्वकोश : के हो सांस्कृतिक क्रान्ति ?

सांस्कृतिक-ऐतिहासिक विधि : ऐतिहासिक प्रक्रियाको आन्तरिक एकता तथा अखण्डताको आदर्शवादी सिद्धिको एउटा रूप। यसलाई उदारवादी विचार राख्ने जर्मन इतिहासकार के. लाम्प्रेख्त (१८५६-१९१५) ले १९ औं शताब्दीको अन्तमा प्रस्तुत गरेका थिए।...

बांकी पढ्नुहोस्
दर्शन चिन्तन

दर्शन विश्वकोश : के हो समाजवादी यथार्थवाद ?

 एउटा कलात्मक विधि, जसको सार यथार्थतालाई त्यसको क्रान्तिकारी विकासमा वास्तविक, ऐतिहासिक दृष्टिले मूर्त ढंगबाट प्रतिबिम्बित गर्नु तथा साम्यवादी सौन्दर्यात्मक आदर्शको प्रकाशमा प्रस्तुत गर्नु हो। समाजवादी यथार्थवादको...

बांकी पढ्नुहोस्
दर्शन चिन्तन

के हो विश्व समाजवादी प्रणालीको बाटो ?

 स्वतन्त्र, सम्प्रभुसत्तासम्पन्न राष्ट्रहरूको सामाजिक, आर्थिक तथा राजनीतिक समुदाय, जुन समाजवाद तथा साम्यवादको निर्माणको मार्गमा चलिरहेका थिए। विश्व समाजवादी प्रणालीको गठन उत्पादक शक्तिहरू र सम्पूर्ण मानव समाजको...

बांकी पढ्नुहोस्
दर्शन चिन्तन

विपरीतहरूको एकता र संघर्षको नियम 

 यथार्थता तथा मानवचिन्तनद्वारा त्यसको ज्ञानको सार्विक नियम, जसले भौतिकवादी द्वन्द्ववादको सार, त्यसको मर्मलाई व्यक्त गर्दछ। प्रत्येक वस्तुमा विपरीतहरू हुन्छन्। विपरीतहरूबाट द्वन्द्वात्मक भौतिकवादको तात्पर्य यस्ता...

बांकी पढ्नुहोस्
दर्शन चिन्तन

दर्शनको विकास : यी हुन् १९ भौतिकवादी चिन्तक

मेंडल ग्रेगोर जोहान (१८२२-८४) : अस्ट्रियाली प्रकृतिशास्त्री, आधुनिक वंशानुविज्ञानका जन्मदाताहरुमध्ये एक। आफ्ना प्रयोगहरुका परिणामहरुलाई उनले आफ्नो जीवनको मुख्य कृति ‘वनस्पतिहरुको संकरणमाथि प्रयोग’ (१८६६) मा प्रस्तुत गरेका...

बांकी पढ्नुहोस्